Enkele Braziliaanse steden, waaronder Belo Horizonte, laten hun burgers kiezen wat zij belangrijk vinden wat er aangepakt moet...

...worden in hun buurt. Een voorbeeld voor Nederland?

Pioniers

Reeds in 1988 werd in de zuidelijke Braziliaanse stad Porto Alegre begonnen met het betrekken van de burgers bij het beslissen hoe het budget zal moeten worden verdeeld. Dit initiatief kwam van de burgemeester Olívio Dutra van de Braziliaanse Arbeiderspartij (PT). Dit initiatief vindt op dit moment navolging in meer Braziliaanse steden en ook in het buitenland, in Zuid-Amerika en zelfs in Europese landen als Frankrijk, Spanje, Portugal, Italië, Verenigd Koninkrijk en België.

Meebeslissen

Dit baanbrekend initiatief biedt de burgers de gelegenheid actiever deel te nemen aan het verbeteren van hun gemeente, het is meer dan anoniem stemmen alleen. Iedere geïnteresseerde burger dan inidividueel of in groepsverband deelnemen aan de besluitnames. Uit elke wijk worden vertegenwoordigers gekozen onder deze individuen en groepen die de raadsvergaderingen bijwonen. Deze vorm van actief meebeslissen kan ook per specifiek thema worden georganiseerd. Thema’s als gezondheid, onderwijs, sociale zaken, huisvesting. Elk jaar worden de vertegenwoordigers van de wijken gekozen. Zij vertegenwoordigen dus hun wijk en hebben inzage in de stukken, controleren de uitvoering van de besluitvorming. In maart of april van het lopende jaar start de jaarlijkse procedure, met het evalueren van het budget van het afgelopen jaar en het vaststellen van het budget van het lopende jaar. Daarna worden in de wijken de belangrijkste projecten aangewezen die de wijkvertegenwoordigers aan het gemeentebestuur voorleggen. In deze periode krijgt iedereen de gelegenheid deel te nemen in de discussies over welke projecten moeten worden uitgevoerd. De volgende stap is het bepalen van het budget en het bepalen van prioriteiten. Tenslotte heeft de gemeenteraad het laatste woord en geeft het groene licht voor het uitvoeren van de projecten.

Voor- en nadelen

Het is gebleken na evaluatie van deze manier van meebeslissen door de burgers, als werd uitgetest in verschillende steden in de wereld, dat deze vorm van meebeslissen over budgetten de afstand tussen de gemeente en zijn burgers verkleint. Zelfs de armeren kunnen hun stem verheffen over wat zij belangrijk vinden. Sommige steden geven juist de mening van de armeren prioriteit boven de andere meningen. Een ander voordeel is het organiseren van lokale belangenverenigingen, die actief betrokken worden bij het besturen van hun regio, hun gemeente. Het maakt de burgers meer bewust van wat er speelt in hun gemeente, het geeft de burgers het gevoel dat zij actief mee kunnen doen.
Natuurlijk kleven ook nadelen aan dit initiatief. Het soms eindeloze gediscussieer over wat er wel of niet moet worden uitgevoerd heeft negatieve invloed op de snelheid op de uitvoering ervan. Een ander nadeel is de soms geringe betrokkenheid van de buurtbewoners in sommige projecten, waarbij de jongeren en armeren niet voldoende hun stem kunnen laten gelden. Het is aan de gemeente zijn burgers voldoende te informeren over dit initiatief, van begin tot eind. In Duitsland zijn er vragen gerezen of de besluitvorming niet te veel versnipperd raakt en of de procedure past binnen de geldende Duitse wetten.

Eigen vorm

Elke stad of gemeente vult een eigen procedure in voor deze vorm van burgerinspraak. In de Noord-Braziliaanse stad Belém bijvoorbeeld is deze inspraak omgevormd tot een stadsparlement, met meer inspraak voor de burgers. In Belo Horizonte, in het zuidoosten van Brazilië, wordt dit jaar een digitale versie van burgerinspraak over gemeentebudgetten geïntroduceerd. De burgers kunnen via internet of via openbare computers meebeslissen welk project in hun regio hun voorkeur heeft uitgevoerd te worden met het beschikbare budget.

Jeugd-inspraak

In enkele Braziliaanse steden, Recife, Goiâna, Barra Mansa en Icapuí, worden kinderen actief betrokken bij hun sociale omgeving. In Recife wordt op school les gegeven in rechten, sociaal bewustzijn, wetenschap en technologie. In de loop van het schooljaar worden deze kinderen aangemoedigd discussies te organiseren aangaande problemen die via het onderwijsmateriaal zijn besproken. Later worden de resultaten van deze discussies voorgelegd aan de burgemeester en de raad van de stad.

Jeugdraden

Dit initiatief kent ook voorbeelden in enkele Europese steden die hun eigen jeugdgemeenteraden hebben. Zij kunnen de echte gemeenteraad hun problemen voorleggen en onder de aandacht brengen. De Braziliaanse jeugdmeebeslisraden zijn gelijk aan de van de volwassen variant: initiatieven worden uitgedacht, bediscussieerd in de jeugdbuurtraden, die elk hun vertegenwoordigers kiezen, gevolgd door de stemronde op het eind. Deze jeugdvorm maakt kinderen bewust over het reilen en zeilen van hun gemeente. De kinderen zijn immers de toekomstige bestuurders…